Column: Broodje energie

Door Wietse Elzinga

In Noord-Nederland moet je niet zelden bij toeval ontdekken dat er ergens iets te beleven valt, zoals een lezing. De NHL Hogeschool te Leeuwarden organiseert onder het motto 'Broodje energie' in het kader van Hotspot Duurzame Energie af en toe lezingen over, inderdaad, duurzame energie. De meest recente ging over elektrisch (auto)rijden.

Vol verwachting daar naartoe getogen want de projectleider Drive4Electricity van de gemeente Leeuwarden ging een verhaal houden over de ambities van deze stad. Een beetje teleurstellend verhaal uiteindelijk. Wie afgelopen zomer mijn weblogstukjes over duurzaamheid heeft gelezen weet meer van het onderwerp. Cruciaal voor het welslagen van elektrisch aangedreven rijden is natuurlijk een slim stroomnet ('smart grid'). Wie dat snapt en even de moeite neemt zich te oriënteren op dit onderwerp was allang tot de ontdekking gekomen dat Energie Centrum Nederland (ECN) een oplossing heeft bedacht die werkt. Soms vraag ik mij af of ambtenaren van de gemeente Leeuwarden en de provincie Friesland van de baas een zoekmachine moeten gebruiken die alleen resultaten binnen de regio weergeeft.

Als Leeuwarden de ambities op het gebied van elektrisch aangedreven rijden wil waarmaken dan moeten de dingen die inmiddels bekend zijn gewoon in de praktijk worden gebracht. Elektrisch aangedreven voertuigen zijn er al - want van Chinese makelij - maar nog niet hier. Je blik beperken tot West-Europese autofabrikanten is derhalve ietwat kortzichtig. In dit verband zouden de landelijke politici ook weleens wat meer ambities kunnen toen door gewoon te zeggen: "Wij willen dat in tweeduizend zoveel een bepaald aantal elektrisch aangedreven voertuigen rond rijdt." Gaat gegarandeerd gerealiseerd worden wanneer huishoudens middels een slim stroomnet en micro-wkk's, zonnepanelen en kleine windmolens voor energieproducent kunnen spelen. Bedenk dat Nederlanders voor een aanbieding probleemloos een stukje omrijden en je snapt onmiddellijk dat een doorsnee huishouden ondersteunt door moderne techniek in no-time een gehaaide lokale energieproducent wordt.

Helaas gaat een en ander toch nog even duren, op diverse plekken in Noord-Nederland zitten iets te veel mensen die geen belang hebben bij een snelle voortgang. Desnoods vertellen die mooie verhalen met wijdse perspectieven ook al wordt er een tiental kilometers verderop aangewerkt. Soms weten zij dat niet eens, en dat is pas echt triest.

Deze column verscheen eerder op de site wietseelzinga.web-log.nl.

'Energieverbruik fors omlaag', zegt CBS

Van de bijna 1 miljoen Nederlandse woningen met een energielabel valt één op de drie in energieklasse E, F of G. Dat betekent dat het energieverbruik relatief hoog is en er veel energiebesparende maatregelen mogelijk zijn. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Verder heeft 11 procent een label met klasse A++, A+, A of B. Voor deze woningen zijn weinig energiebesparende maatregelen mogelijk. De grootste groep (56 procent) valt in klasse C of D.

Sinds 1 januari 2008 verplicht de overheid gebouweigenaren om aan nieuwe huurders en kopers een energielabel te overhandigen. Dit label geeft inzicht in het gestandaardiseerd energieverbruik van de woning en mogelijke energiebesparende maatregelen. Het aandeel woningen met een energielabel verschilt sterk per provincie. In Zeeland heeft slechts 3 procent van de woningen een label, tegen bijna een kwart in Groningen. Dit verschil wordt waarschijnlijk veroorzaakt doordat Zeeland, in tegenstelling tot Groningen, een relatief lage verhuismobiliteit heeft. Daardoor vallen er minder woningen onder de verplichting tot labeling. Verder heeft Zeeland relatief weinig huurwoningen. In 2008 heeft een aantal corporaties hun volledige woningbestand gelabeld.

Doorbraak in onderzoek naar plastic zonnecellen

Onderzoekers van de Universiteit van Hasselt hebben een doorbraak bereikt in onderzoek naar plastic zonnecellen. De universiteit is al geruime tijd een actieve speler in het onderzoek naar 'plastic zonnecellen'. Zulke zonnecellen hebben verschillende voordelen. Zo kunnen ze snel en goedkoop geproduceerd worden met behulp van printtechnieken. Bovendien zijn ze flexibel en zeer licht van gewicht. Plastic zonnecellen bestaan uit mengsels van geleidende polymeren en koolstof nanovoetballen (C60). Het rendement van dit type zonnecellen (6%) bereikt echter nog niet deze van de huidige populaire siliciumzonnecellen (8-20%). Dat hier op korte termijn wel eens verandering kan in komen, illustreren de nieuwe bevindingen van UHasselt-onderzoekers en hun Zweedse collega's van de Universiteit van Linköping. Ze tonen aan hoe moleculaire processen aan het grensvlak tussen de verschillende organische materialen, de productie van fotovoltage en het rendement van de zonnecellen beïnvloeden.

Het onderzoek geeft aan welke eigenschappen toekomstige plastics moeten hebben zodat de omzetting van zonlicht naar elektrische energie optimaal is. Dit begrip is een belangrijke stap voorwaarts in de zoektocht naar de optimale materiaalcombinaties voor hoog efficiënte en goedkope zonnecellen. De gedetailleerde resultaten van het onderzoek zullen worden gepubliceerd in de novembereditie van het gerenommeerde vaktijdschrift 'Nature Materials'.

'Meer ambitie van SER bij internationaal MVO'

Staatssecretaris Frank Heemskerk (Economische Zaken) vindt dat de werkgevers en werknemers in de Sociaal-Economische Raad (SER) meer ambitie zouden moeten tonen bij de uitwerking van het SER-initiatief voor internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen. Anders blijft de toegevoegde waarde van het initiatief volgens de staatssecretaris onduidelijk. De bewindsman verwacht op korte termijn een plan van aanpak om snel duidelijkheid te krijgen van de SER hoe hier alsnog een succes van kan worden gemaakt. Dat zei Heemskerk afgelopen maandag tijdens een symposium over duurzame handel in Haarlem. In november 2008 ondertekenden de centrale werkgevers- en werknemersorganisaties in de SER de Verklaring Internationaal MVO (IMVO). De SER-commissie Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen bracht in september 2009 haar eerste voortgangsrapportage uit. Volgens Heemskerk is daarin te weinig ambitie en vooruitgang te ontdekken. 'Een plan van aanpak en concrete doelen ontbreken. Dat betekent dat deze voortgangsrapportage me teleurstelt. Jammer genoeg blijft daardoor de toegevoegde waarde onduidelijk.'

Met de Verklaring IMVO verbond het georganiseerde bedrijfsleven zich in 2008 aan internationaal MVO. Daarbij ging het vooral om verantwoord ketenbeheer. Ketenverantwoordelijkheid betekent dat bedrijven zich ook bezighouden met wat er bij hun toeleveranciers gebeurt. Volgens de Verklaring van de SER moeten bedrijven zich veel bewuster zijn van de sociale en ecologische productieomstandigheden bij hun toeleveranciers in risicovolle landen. De verklaring IMVO geeft aan wat van bedrijven kan en mag worden verwacht bijvoorbeeld op het gebied van betere arbeidsomstandigheden bij toeleveranciers. Ketenverantwoordelijkheid is de laatste tijd als MVO-thema steeds belangrijker geworden. Met de verklaring onderstreepten de partijen in de SER dat de verantwoordelijkheid van bedrijven ook in de keten en daarmee verder dan de eigen onderneming reikt. Ook wilden ze hiermee tegengas geven aan de roep om een wettelijke regeling hiervoor. 'Dat de werkgevers en de werknemersorganisaties de handschoen hebben opgepakt, was en is hard nodig,' aldus Heemskerk. 'Want ondanks goede resultaten op het gebied van MVO, scoren Nederlandse bedrijven gemiddeld slechts 1,7 op een schaal van 10 voor het leveren van informatie over hun toeleveringsketen. Dat betekent dat nog relatief veel bedrijven ofwel onvoldoende kennis hebben over hun keten, ofwel de maatschappij niet informeren over wat er gebeurt in hun keten. Dat kan en moet echt beter.'

Energiebesparing in Brabantse woningbouw

Door te investeren in energiebesparing in de woningbouw stimuleert de provincie Noord-Brabant de werkgelegenheid in de bouw en worden 11.500 woningen energiezuiniger gemaakt. Het leidt ook nog tot lagere woonlasten voor inwoners en spaart het milieu, zo meldt de website van de zuidelijke provincie. De provincie stelt voor energiebesparing in de woningbouw € 67,5 miljoen beschikbaar. Gedeputeerde Lily Jacobs heeft twee regelingen gelanceerd: één voor particuliere huiseigenaren en één voor woningbouwcorporaties en andere verhurende partijen. De twee regelingen zijn op 2 november opengesteld en onderdeel van de maatregelen die de provincie in het leven heeft geroepen om de gevolgen van de kredietcrisis voor bedrijven en inwoners te verzachten.

Gedeputeerde Lily Jacobs: "Wie de komende winter energie én geld wil besparen, kan gebruik maken van deze provinciale regelingen. De regelingen zijn te combineren en te stapelen met andere Rijks- of lokale regelingen en met de succesvolle 'Brabant Bespaart' subsidie, waardoor je nog eens extra bespaart."

Ruim 30 miljoen herontwikkeling Stadshavens

Het kabinet investeert 31 miljoen euro in de herontwikkeling van de Rotterdamse Stadshavens. Dit heeft minister Jacqueline Cramer van Ruimte en Milieu vorige week bekendgemaakt tijdens de opening van de RDM-Campus. Dat meldt de gemeentesite van Rotterdam. Op de RDM Campus werken studenten van de technische opleidingen van de Hogeschool Rotterdam en het Albeda College samen onder één dak. Wethouder Hans Vervat (economie, verkeer en vervoer) is verheugd met de Rijksbijdrage: "De Stadshavens zijn komende decennia het toneel van de grootste en meest duurzame binnenstedelijke herstructurering van Nederland. Een unieke kans voor deze regio. Maar liefst 1600 hectare aan havengebied krijgt komende jaren voor een groot deel een nieuwe bestemming als duurzame en klimaatneutrale hotspot voor hoogwaardige woningbouw, kennisinstellingen, recreatie- en groenzones en creatieve bedrijvigheid. Hierdoor verbetert zowel de leefbaarheid, als de internationale concurrentiepositie van de Rotterdamse Mainport", aldus Vervat.

Vervat is ook blij dat het kabinet Stadshavens onder de Crisis- en Herstelwet laat vallen. "Juist in deze tijd moeten we slagen kunnen maken met dit soort projecten die een belangrijk effect hebben op de werkgelegenheid en de Nederlandse economie. De wet maakt het mogelijk procedure- en vergunningentrajecten zoveel mogelijk te versnellen". In de Stadshavens worden tot 2040 zo'n 13.000-klimaatbestendige woningen gebouwd, waarvan circa 1200 op het water. Bij de bouw worden duurzame materialen gebruikt. De bedoeling is dat de Stadshavens als geheel energieneutraal worden. Volgens Vervat wordt daarnaast sterk ingezet op het verbeteren van de bereikbaarheid van het gebied: "Niet alleen wordt de Waalhavenboulevard opgeknapt, ook komt er een brug voor fietsers en voetgangers in de Rijnhaven en wordt het openbaar vervoer over water uitgebreid. Daarnaast moet het gebied op termijn ontsloten worden door een nieuwe metroverbinding".